تقدیم به دانش آموزان دوم دبیرستان  و کنکوری ها

 کولیس

 کولیس وسیله ای است که برای اندازه گیری قطرهای داخلی و خارجی - ضخا مت - طول- از آن استفاده می شود  کولیس مطابق شکل زیر شامل یک خط کش مدرج "(mainscale )و یک ورنیه متحرک درست شده است.   خط کش ثابت  برحسب سانتیمتر و میلیمتر است ورنیه دارای دو شاخک( JAWS) است از شاخک‌های کوچک برای اندازه گیری قطر داخلی و ازشاخک‌های بزرگ برای اندازه گیری قطر خارجی اجسام استفاده می شود.

 ورنیه شامل 10 قسمت بوده و 9 میلیمتر است بنا براین می توان  با این کولیس آسانی  تا 1.10 میلیمتر را اندازه گرفت. دقت اندازه گیری کولیس از تقسیم کردن یک درجه خط کش به تعداد تقسیمات ورنیه به دست می‌آید.

 برای اندازه گیری عمق  در بعضی از انواع کولیس ها یک تیغه باریک  وجود دارد  که به ورنیه متصل بوده  و با آن حرکت می‌کند. اوقتی صفر ورنیه بر صفر خط کش منطبق باشد انتهای تیغه بر انتهای خط کش منطبق می‌شود.

نحوه اندازه گیری با کولیس

  1- ابتدا جسم مورد نظر ( قطر خارجی یا طول و قطر داخلی) در بین شاخک‌های ثابت و متحرک طوری قرار میدهیم که بترتیب هر کدام ازدو شاخک (بالایی یا پایینی )با بدنه جسم تماس داشته باشند. سپس

عددی که صفر ورنیه در مقابل آن قرار دارد و یا از آن گذشته است  را مطابق شکل زیر 22 میلیمتر و سپس از روی ورنیه  درجات از درجات ورنیه را پیدا می‌کننیم  که درست در برابر یکی از درجات خط کش قرار گرفته باشند مثل شکل زیر 6/0میلیمتر که میتوانیم حالا بگوییم اندازه قطر خارجی 6/22    میلی متر است

 http://www.measuring-tools.biz/measuring-instruments/read-a-vernier-caliper.html

0

 

  

 ریز سنج

 از این وسیله  برای اندازه گیری  ضخامت ورقه‌های نازک و سیم استفاده میشود اجزای آن عبارت است از

1-لوله فلزی کوتاه یا پیچ (thimble) و      استوانه یا مهره مدرج(sleeve)

این استوانه به کمانی متصل است در انتهای دیگر کمان زایده‌ای وجود دارد که به آن سندان می‌گویند. 

پیچ در داخل کلاهکی قرار دارد و در داخل مهره حرکت می‌کند، کلاهک پیچ بر روی سطح خارجی مهره جابجا می‌شود.اگر پای پیچ 0.5 میلیمتر باشد آن را در 100 ضرب کنیم تعداد قسمتهای پیچ در دور کلاهک پنجاه قسمت  بدست میآید اگر پیچ یک دور بپیچد در نوع اول زباله ریزسنج نیم میلیمتر جابجا می‌شود بنابراین وقتی پیچ به‌اندازه یک درجه بپیچد دهانه ریزسنج به ‌اندازه یک صدم میلیمتر باز یا بسته می‌شود.

2-  زبانهspindle) (: آن قسمت از پیچ است که  از داخل مهره خارج شده و در داخل کمان میتواند حرکت داده شود

3- سندان (Arivil )    

. نحوه اندازه گیری با ریز سنج:

جسم مورد نظر را از بین زبانه و سندان قرار میگیرد و پیچ کلاهک آنقدر چرخانده میشود که پس از تماس جسم با زبانه جسم ، پیچ هرز گردRatchet)( (صدا می‌کند. درجات میلیمتر ازروی مهره و درجات صدم میلیمتر ازروی کلاهک پیچ خواند ه میشود. توجه درجه‌ای از کلاهک پیچ  بایستی خوانده ‌شود که در امتداد خط افقی مهره قرار گرفته باشد

 

 

 

The reading is 3.46 میلیمتر 

 منبع:

   http://www.complore.com/using-vernier-calipers-and-micrometer-screw-gauge-0

 http://www.faghat-baroon.blogfa.com/